Özet
Türkçede Meçhul Çatı
Bu çalışmanın amacı Türkçede kendine özgü sözdizimsel bir işleyişe sahip olan, belirli biçimbirimlerle işaretlenen, anlamsal ve pragmatik özellikleri bakımından edilgenlikten ayrılan, ancak gramerlerde ayrıca üzerinde durulmayan ya da edilgenlik kapsamında değerlendirilen meçhul çatıyı bağımsız bir çatı kategorisi olarak ele almak ve bu kategorinin temel özelliklerini ortaya koymaktır. Meçhul çatının edilgen çatıdan farklı bir yapı olarak ortaya konulamamasında her iki yapının kuruluşunda -l- ve -n- biçimbirimlerinin kullanılması da rol oynamaktadır. Çünkü aynı işaretleyicilere sahip olmaları, iki yapı arasındaki ayrımın göz ardı edilmesine neden olabilmektedir. Oysa edilgen yapılar geçişli, meçhul yapılarsa her şeyden önce geçişsiz fiillerle kurulmaktadır. Ancak geçişsiz fiillerin tümü meçhul yapıya aynı ölçüde uyum göstermemektedir. Eylemin etkisi altında kalan kılıcısız fiiller, yalnızca belirli şartlar altında meçhul çatı kuruluşunda yer alabilirken bünyesinde canlı ve iradeli bir kılıcı barındıran geçişsiz fiiller meçhul çatıya daha kolay uyum sağlamaktadır. Öte yandan geçişsiz fiiller bünyelerinde nesne barındırmadıkları için edilgenleşme sürecinde görülen nesne-özne dönüşümü de meçhul çatıda gerçekleşmemektedir. Çalışmada meçhul çatının bu temel ayırt edici özellikleri ortaya konmadan önce literatürde konuyla ilgili mevcut yaklaşımlar değerlendirilecek; ardından edilgen ve meçhul çatı arasındaki temel farklara değinilecek; meçhul çatının geçişsiz fiillerle ilişkisi, geçişsiz fiilleri kılıcılı ve kılıcısız olmak üzere iki alt gruba ayıran akuzatifsizlik hipotezi çerçevesinde ele alınacaktır.
Anahtar Kelimeler
meçhul çatı, edilgen çatı, akuzatifsizlik hipotezi, geçişsiz fiiller, kılıcılı ve kılıcısız fiiller