Özet
İNSAN YETİŞTİRME BAĞLAMINDA ARİFANE DİVANLAR
Türkiye’de “Dayanışma, Yardımlaşma ve Eğitim Kurum”u olarak nitelendirilen; “Y?ran Teşkilatı”, “Seymenlik” ve “Arif?ne Divanlar” gibi kurumsal yapılar, çoğunlukla, “Âhilik” ile ilişkilendirilmiş, sanki ?hiliğin devamı veya bir alt şubesi gibi gösterilmiştir. Oysa bu teşkilatların kökeni ?hilik öncesi tarihlere uzanmaktadır. Nitekim, eski Türklerin “Kam” törenleri, Toy ve/veya “Kurultay” adı verilen “Devlet Meclisleri” ile “Kengeş” adı verilen kurumsal yapılara sahip olduğu görülmektedir. Böylelikle, yukarıda saydığımız; “Y?ran Teşkilatı”, “Seymenlik” ve “Arif?ne Divanlar” gibi kurumların kökeninde “Kamlık, Toy, Kurultay, Tirnek-Dernek, Kengeş” adı verilen yapıların bulunduğunu düşünmekteyiz. Sözünü ettiğimiz kurumsal yapılar, ilk zamanlar resm? bir kimlik taşıyor ve “Devlet” organizasyonunda görev yapıyor olsalar da zaman içinde evrilerek, resm? otorite dışında, milletin kendisinin oluşturduğu teşkilatlara dönüştüğünü düşünmekteyiz. Bu teşkilatları; yapıları ve işleyişleri itibarıyla; toplumsal dayanışma ve yardımlaşmayı güçlendiren, teşkilat üyelerinin “kültürleme” yoluyla kendi kültürlerini öğrenmelerini; dil, inanç, inanış ve davranış kalıpları gibi önemli unsurları benimseyerek sosyalleşmelerini ve böylelikle kültürel değerlerin nesilden nesile aktarılarak devamını temin eden “Geleneğe Dayalı Yaygın Eğitim Kurumları” olarak değerlendirmekteyiz. Bu çalışmada; “Y?ran Teşkilatı” ve “Seymenlik” gibi kurumsal yapılardan bahisle; “Arif?ne Divanlar”ın insan yetiştirmeye olan katkısı tartışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Toy, Kurultay, Kengeş, Divan, Âhilik, Seymenlik, Y?ran, Arif?ne