Özet
ELİAĞA VAHİD’İN GAZELLER ADLI MANZUMESİNDE BAZI KARAKTERİSTİK SES BİLGİSİ HUSUSİYETLERİ
Azerbaycan Türkçesi; Türkiye Türkçesi, Türkmen Türkçesi ve Gagavuz Türkçesiyle birlikte çağdaş Oğuz grubuna mensup bir Türk şivesidir. Bu şivenin yazı dili ile konuşma dili arasındaki farklılıkları, özellikle edebî metinlerde belirgin biçimde ortaya çıkmaktadır. Bu durum özellikle şiir dilinde vezin ve ahenk unsurlarının yanı sıra ağız özellikleri ve çeşitli ses benzeşmelerinin de etkisiyle zaman zaman ölçünlü Azerbaycan Türkçesi sözlük verilerinden ayrılan fonolojik kullanımların ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilmektedir. XX. yüzyıl Kuzey Azerbaycan Türk edebiyatının önde gelen temsilcilerinden olan Eliağa Vahid’in G?z?ll?r adlı eseri, yazı dili ile şiir dili arasındaki bu farklılıkların izlenebildiği bir metin niteliği taşımaktadır. Bu çalışma, söz konusu eser üzerine hazırlanan Eliağa Vahid G?z?ll?r (10-129 Giriş-İnceleme-Metin-Sözlük-Tıpkıbasım) başlıklı tezde yer alan ses bilgisi incelemesinden hareketle oluşturulmuştur. Çalışmada eserin 10-129. sayfaları arasında yer alan gazellerde görülen ses olayları, yazı dili verilerinden ayrılan biçimler, ağız özellikleri, vezin ve ahenk unsurları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Metinlerde tespit edilen bu fonolojik farklılıklar örnekler üzerinden analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, bazı fonolojik tercihlerin standart yazı dilinden ayrıldığını; buna karşılık vezin, ahenk ve şiir dili geleneğinin bu kullanımların ortaya çıkmasında belirleyici olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Eliağa Vahid, Kuzey Azerbaycan Türkçesi, Fonoloji, Ağız.