Özet
KİTLE MANİPÜLASYONU BAKIMINDAN MÜZİK ve TÜRK MÜZİĞİ (Zeytinyağlı Yiyemem)
Bu çalışma; manipülasyon, kitle manipülasyonu ve müziğin bu süreçteki işlevini, Türk müziğinden seçilen örnekler üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Fairclough'un üç aşamalı söylem modeli ile müzik antropoloğu Alan P. Merriam'ın "müziğin on işlevi" yaklaşımı esas alınarak Eleştirel Söylem Analizi yordamıyla yürütülmüştür.
Manipülasyon; bireylerin algı ve davranışlarını fark ettirmeksizin değiştirmeyi hedefleyen aldatma temelli bir sosyal etki biçimidir. Kitle manipülasyonu ise toplumsal iradeyi yanıltma yoluyla yönlendiren ve nihayetinde bir "Zorla Kültürleme" sürecine dönüşen yapısal birolgudur. Müzik; iletişim, sembolik temsil ve toplumsal normları pekiştirme işlevleri sayesinde bu sürecin tarihsel olarak en etkin araçlarından biri olmuştur.
1950–1990 yılları arasında öne çıkan meyhane müziklerinin söylem analizi; bu şarkıların meyhaneyi ve içkiyi tüm sıkıntıların çözümü olarak sunan, bireyi kaderci bir edilgenliğe yönelten manipülatif bir söylem örüntüsü sergilediğini ortaya koymaktadır. "Zeytinyağlı Yiyemem" türküsünün ise Marshall Planı kapsamında sipariş üzerine üretildiği iddiası üzerine gidilmekte ve konu incelenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Manipülasyon, Kitle Manipülasyonu, Türk Müziği, Eleştirel Söylem Analizi, Zorla Kültürleme