Özet
TANPINAR’IN MAHUR BESTE ROMANINA KOHUTÇU BİR BAKIŞ: BEHÇET BEY’İN NARSİSİSTİK KIRILGANLIĞI
Bu makale, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Mahur Beste romanındaki Behçet Bey karakterini, “narsisizm” kavramı ekseninde, Heinz Kohut’un “kendilik psikolojisi” çerçevesinde çözümlemeyi amaçlamaktadır. Kohut’un kuramı, narsisizmi yalnızca patolojik bir sapma olarak değil, kendilik bütünlüğünü sürdürebilme kapasitesi ve bu kapasitenin gelişimsel koşullarıyla ilişkili dinamik bir yapı olarak kavrar. Bu bağlamda çalışmada, Behçet Bey’in benlik örgütlenmesinin özellikle baba figürü İsmail Molla ile kurduğu idealleştirme ilişkisi ve buna eşlik eden kronik aynalanma yoksunlukları üzerinden kırılganlaşan bir kendilik zemininde biçimlendiği ileri sürülür. Metin çözümlemesi, romanda babanın sesi, mektuplaşma düzeni, “göze girme teşebbüsleri” ve “yaralı örümcek” gibi imge ve metaforların, Behçet Bey’in onay arayışı, utanç, özdeğer regülasyonu ve parçalanma korkusu ile nasıl eklemlendiğini göstermeye odaklanır. Yöntem olarak psikanalitik edebiyat eleştirisinin metin merkezli yaklaşımı benimsenmiş; karakterin iç dünyasına ilişkin göstergeler, Kohutçu kavramların tanımlarıyla eşleştirilerek yorumlanmıştır. Çalışma, Tanpınar’ın modernleşme bağlamında kurduğu baba-oğul gerilimini, kendilik bütünlüğünün kırılganlığı ve narsisistik mirasın aktarımı olarak da görünür kılmayı hedefler.
Anahtar Kelimeler
Mahur Beste, Behçet Bey, Ahmet Hamdi Tanpınar, Heinz Kohut, kendilik psikolojisi, narsisiszm