Özet
KİRALIK KONAK’TA İKİ TRAJİK VAROLUŞ BİÇİMİ: NAİM EFENDİ VE HAKKI CELİS
Edebiyat, toplumdan beslenen ve sosyo-politik dönüşümleri etkili bir biçimde yansıtan bir sanatsal alandır. Tanzimat Fermanı (1839) ile resmiyet kazanan ve bir devlet politikası olarak gerçekleşen Batılılaşma hareketleri edebiyat çalışmalarına da yansımıştır. Türk edebiyatının önemli isimlerinden Yakup Kadri Karaosmanoğlu (1889 – 1974) yapıtlarında toplumsal bağlamı öne çıkaran yazarlar arasındadır. Yakup Kadri’nin 1922 yılında yayımlanan Kiralık Konak adlı romanı toplumsal değişimlerin edebiyata yansımasının önemli bir örneği olarak değerlendirilmektedir. Kiralık Konak Osmanlı Devleti’nin Batılılaşma süreçleri ve bu bağlamda gerçekleşen toplumsal değişim çevresinde kurgulanmıştır. Kiralık Konak’ta Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde yaşanan dönüşümler ve bunların toplumsal ilişkilere yansıma biçimleri görünür kılınmıştır. Naim Efendi’nin konağı ekseninde yapılandırılan romanda sosyal, ekonomik ve ahlaki bunalımlar, roman kişilerinin varoluş biçimleri, birbirleriyle kurdukları ilişki örüntüleri ve zihniyet dünyaları işlenmiştir. Bu çalışma değerleri ve yaşam tarzıyla eski kuşağın temsilcisi olan Naim Efendi ile, genç Hakkı Celis’in trajik varoluşuna odaklanacaktır.
Anahtar Kelimeler
Anahtar Kelimeler: Kiralık Konak, Naim Efendi, Hakkı Celis, batılılaşma, toplumsal değişim.