AYLIK KADIN DERGİSİ AYŞE’DE MİLLİYETÇİ KADINLIĞIN İNŞASI
(THE CONSTRUCTION OF NATIONALIST WOMANHOOD IN THE MONTHLY WOMEN'S MAGAZINE AYŞE
)
|
Yazar
|
:
Dr. Öğr. Üyesi. Kudret SAVAŞ
, Mürüvet BERBER
|
|
|
Türü |
:
Telif
|
|
Baskı Yılı |
:
14
|
|
Sayı |
:
44
|
|
Sayfa |
:
89-109
|
Özet
Osmanlı İmparatorluğu’nda basın ve yayın faaliyetleri 19. yüzyılın başlarında gelişmeye başlamış, özellikle Tanzimat Dönemi ile birlikte dergi ve gazete yayıncılığı hız kazanmıştır. Bu bağlamda kadın dergilerinin ortaya çıkışı da Osmanlı’nın modernleşme sürecinin bir parçasını oluşturmaktadır. 1869’da yayımlanmaya başlayan Terakki-i Muhadderat, kadınlara yönelik ilk dergi olarak önemli bir dönüm noktasını oluşturmaktadır. Hanımlara Mahsus Gazete, Kadınlar Dünyası gibi yayınlar; kadınların toplumsal hayata katılımını artırma ve onların haklarını savunma amacını taşımıştır. Bu dergilerde kadınlar sadece okuyucu değil, aynı zamanda yazar ve editör olarak da aktif roller üstlenmiştir. Bu durum, kadınların toplumsal rolünü artırmış, onların edebî, sosyal ve siyasi alanlarda görünür hale getirmiştir. Osmanlının son dönemlerinde ortaya çıkan bu durum, Cumhuriyet döneminde daha da belirginleşmiş ve kadınların edebiyatta, basında ve sivil toplum alanındaki faaliyetleri artmıştır. Ayşe dergisi gibi yayınlar, bu sürecin bir parçası olarak, kadınların toplumsal hayattaki rollerini güçlendirmeyi ve milli değerleri kadınlara benimsetmeyi amaçlamıştır. Devletin ideolojik zeminini oluşturan fikirlerden biri olan Türkçülük, kadınları da etkilemiştir. Bu alanda öncü kadın yazarlardan biri olan Halide Nusret Zorlutuna, aynı zamanda Türkçülük ideolojisini savunan bir kadın dergisi olan Ayşe dergisinin de kurucusudur.
Bu çalışmada Ayşe dergisinde Türkçülük fikri çerçevesinde kurgulanmaya çalışılan milliyetçi kadınlık ve içeriği üzerinde durulacak; bunun yanı sıra derginin şekil özellikleri, faaliyetleri, yazar kadrosu da tanıtılmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Ayşe, Türkçülük, Kadın, Anne, Milliyetçi Türk Kadınları Derneği.
Abstract
In the Ottoman Empire, press and publishing activities began to develop in the early 19th century, gaining significant momentum, particularly during the Tanzimat Period, with the proliferation of magazines and newspapers. In this context, the emergence of women's periodicals also constitutes a part of the Ottoman modernization process. First published in 1869, Terakki-i Muhadderat stands as a significant milestone as the first magazine dedicated to women. Publications such as Hanımlara Mahsus Gazete and Kadınlar Dünyası aimed to increase women's participation in social life and advocate for their rights. In these magazines, women assumed active roles not only as readers but also as writers and editors. This development enhanced the social role of women, making them more visible in literary, social, and political spheres. This trend, which emerged in the late Ottoman period, became more pronounced during the Republican era, leading to increased activities by women in literature, the press, and civil society. Publications like the magazine Ayşe, as part of this process, aimed to strengthen women's roles in social life and instill national values among them. Turkish nationalism, one of the ideological foundations of the state, also influenced women. Halide Nusret Zorlutuna, a pioneering female author in this field, was also the founder of Ayşe magazine, a women's periodical that advocated the ideology of Turkish nationalism.
This study will focus on the conceptualization of nationalist womanhood and its content within the framework of Turkish nationalism in Ayşe magazine. Additionally, it will attempt to introduce the magazine's formal characteristics, activities, and its body of contributors.
Keywords
Ayşe Magazine, Turkism, Womanhood, Motherhood, Nationalist Turkish Women's Association.