RASİM ÖZDENÖREN’İN İLK VE SON DÖNEM ÖYKÜLERİNDE KASABADAN KENTE/CEMAATTEN BİREYE DÖNÜŞÜM SÜRECİ
(FROM TOWN TO CITY IN RASIM ÖZDENÖREN'S FIRST AND LAST STORIES/THE PROCESS OF TRANSFORMATION FROM COMMUNITY TO INDIVIDUAL
)
|
Yazar
|
:
Rumeysa CANSEVER
, Prof. Dr. M. Fatih ANDI
|
|
|
Türü |
:
Telif
|
|
Baskı Yılı |
:
14
|
|
Sayı |
:
44
|
|
Sayfa |
:
181-196
|
Özet
Rasim Özdenören’in ilk dönem öyküleriyle son dönem öyküleri arasında belirgin mekânsal farklılıklar vardır. Yazar, ilk dönem öykülerinde köy ve kasabayı ön planda tutarken son dönem öykülerinde kenti merkezî bir konuma yerleştirmiştir. Özdenören, tercih ettiği bu mekânlar üzerinden gelenekten moderne geçiş sürecinde yaşanan toplumsal dönüşümü çok yönlü olarak yansıtmıştır. İlk dönem öykülerinde birey; ailesiyle ve çevresiyle güçlü ilişkiler kuran, içinde yaşadığı topluma aidiyet duygusuyla bağlanan bir özne olarak konumlandırılır. Buna karşılık, kent hayatının merkeze alındığı son dönem öykülerinde bireyin giderek yalnızlaştığı, kendisine ve çevresine yabancılaştığı, mutsuzluk ve çaresizlik duygularıyla kuşatıldığı görülür. Bu makalede amaç, Rasim Özdenören’in ilk ve son dönem öykülerinde kasabadan kente geçiş sürecini cemaatten bireye dönüşüm bağlamında değerlendirmektir. Çalışmada yazarın ilk dönem öykü kitapları Hastalar ve Işıklar, Çözülme ve Çok Sesli Bir Ölüm’le son dönem öykü kitapları Toz, İmkânsız Öyküler ve Uyumsuzlar karşılaştırmalı metin çözümlemesi yöntemiyle incelenmiştir. Öykülerdeki kasaba kent karşıtlığı üzerinden cemaat bilincinin çözülmesi, aidiyet duygusunun zayıflaması, yabancılaşma ve yalnızlık temaları ele alınmıştır. Bununla birlikte kasabadan kente geçiş sürecinde kadın figürünün yaşadığı dönüşüm de öykü karakterleri çerçevesinde analiz edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Rasim Özdenören, öykü, kasaba ve kent, cemaat, yalnızlık, yabancılaşma.
Abstract
There are significant spatial differences between Rasim Özdenören's early and recent stories. While the author prioritized the village and town in his early stories, he placed the city in a central position in his recent stories. Through these spaces he preferred, Özdenören reflected the social transformation experienced in the transition from tradition to modern in a multifaceted way. In the early stories, the individual; It is positioned as a subject who establishes strong relationships with his family and environment and is connected to the society he lives in with a sense of belonging. On the other hand, in the recent stories in which urban life is centered, it is seen that the individual becomes increasingly lonely, alienated from himself and his environment, and surrounded by feelings of unhappiness and helplessness. The aim of this article is to evaluate the transition process from town to city in Rasim Özdenören's first and last stories in the context of transformation from community to individual. In the study, the author's early story books Patients and Lights, Dissolution and Polyphonic Death and his recent story books Dust, Impossible Stories and Misfits were examined by comparative text analysis method. The themes of the dissolution of community consciousness, weakening of the sense of belonging, alienation and loneliness are discussed through the town-city opposition in the stories. In addition, the transformation of the female figure in the transition from town to city was also analyzed within the framework of story characters.
Keywords
Rasim Özdenören, story, town and city, community, loneliness, alienation.