TANPINAR’IN MAHUR BESTE ROMANINA KOHUTÇU BİR BAKIŞ: BEHÇET BEY’İN NARSİSİSTİK KIRILGANLIĞI
(A KOHUTIAN PERSPECTIVE ON TANPINAR’S MAHUR BESTE: THE NARCISSISTIC VULNERABILITY OF BEHÇET BEY
)
|
Yazar
|
:
Hatice Kübra GÜRER
, Prof. Dr. M. Fatih Andı
|
|
|
Türü |
:
Telif
|
|
Baskı Yılı |
:
14
|
|
Sayı |
:
45
|
|
Sayfa |
:
58-73
|
Özet
Bu makale, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Mahur Beste romanındaki Behçet Bey karakterini, “narsisizm” kavramı ekseninde, Heinz Kohut’un “kendilik psikolojisi” çerçevesinde çözümlemeyi amaçlamaktadır. Kohut’un kuramı, narsisizmi yalnızca patolojik bir sapma olarak değil, kendilik bütünlüğünü sürdürebilme kapasitesi ve bu kapasitenin gelişimsel koşullarıyla ilişkili dinamik bir yapı olarak kavrar. Bu bağlamda çalışmada, Behçet Bey’in benlik örgütlenmesinin özellikle baba figürü İsmail Molla ile kurduğu idealleştirme ilişkisi ve buna eşlik eden kronik aynalanma yoksunlukları üzerinden kırılganlaşan bir kendilik zemininde biçimlendiği ileri sürülür. Metin çözümlemesi, romanda babanın sesi, mektuplaşma düzeni, “göze girme teşebbüsleri” ve “yaralı örümcek” gibi imge ve metaforların, Behçet Bey’in onay arayışı, utanç, özdeğer regülasyonu ve parçalanma korkusu ile nasıl eklemlendiğini göstermeye odaklanır. Yöntem olarak psikanalitik edebiyat eleştirisinin metin merkezli yaklaşımı benimsenmiş; karakterin iç dünyasına ilişkin göstergeler, Kohutçu kavramların tanımlarıyla eşleştirilerek yorumlanmıştır. Çalışma, Tanpınar’ın modernleşme bağlamında kurduğu baba-oğul gerilimini, kendilik bütünlüğünün kırılganlığı ve narsisistik mirasın aktarımı olarak da görünür kılmayı hedefler.
Anahtar Kelimeler
Mahur Beste, Behçet Bey, Ahmet Hamdi Tanpınar, Heinz Kohut, kendilik psikolojisi, narsisiszm
Abstract
This article examines Behçet Bey in Ahmet Hamdi Tanpınar’s Mahur Beste through Heinz Kohut’s self psychology, with a focus on fragile narcissism. In Kohut’s model, narcissism is not merely a pathology but a dynamic configuration linked to the development and maintenance of a cohesive self. The article argues that Behçet Bey’s self-organization is shaped by an idealizing dependence on the father figure, İsmail Molla, and by chronic failures of mirroring, which together intensify self-fragility. Through a close reading of key scenes and metaphors (the father’s voice, the epistolary economy, attempts “to get into his good graces,” and the “wounded spider” image), the analysis traces how validation seeking, shame, self-esteem regulation, and fears of disintegration are staged in the narrative. Methodologically, the study adopts an oeuvre-centered psychoanalytic literary criticism and matches textual indicators to Kohutian concepts. The article aims to show that Tanpınar’s father-son tension can be read not only as a social conflict.
Keywords
Mahur Beste, Behçet Bey, Ahmet Hamdi Tanpınar, Heinz Kohut, self psychology, narcissism