KONARGÖÇER TÜRKMEN KÜLTÜRÜNDE GELENEKSEL BİR ÜRETİM PRATİĞİ: AKKIŞLA ÖRNEĞİNDE ‘KOŞAN KOŞMAK’
(A TRADITIONAL PRODUCTION PRACTICE IN NOMADIC TURKMEN CULTURE: THE CASE OF “KOŞAN KOŞMAK” IN AKKIŞLA
)
|
Yazar
|
:
Ünsal AKÇA
, Dr. Öğr. Üyesi Namık Aslan
|
|
|
Türü |
:
Telif
|
|
Baskı Yılı |
:
14
|
|
Sayı |
:
46
|
|
Sayfa |
:
198-211
|
Özet
Kayseri ili Akkışla ilçesi Gömürgen Mahallesinde küçükbaş hayvancılıkla uğraşan ailelerin yaz rutini haline gelen ancak yeni nesillerin işin zorluğundan dolayı yapmak istemedikleri süt sağım yöntemi olan “Koşan Koşmak” geleneği artık son zamanlarını yaşamaktadır. İlerleyen zamanlarda eskilerin gençlere anlatacağı bir hatıradan ileri geçmeyecek olan bu yöntemi yayla yaşamı içinde tüm ayrıntıları ile kayıt altına almak, gelecek nesillere aktarmak büyük bir önem taşımaktadır. “Koşan Koşmak” alan araştırmasına dayalı bir halk bilimi incelemesi olarak kayıt altına alınmıştır. Hayvancılıkla uğraşan Türkmenlerin yüzyıllar boyunca edindikleri deneyimler sonucu ortaya çıkan koşan geleneği yalnızca süt sağmakla ilgili olmadığı ipinin hazırlanmasından hayvanların koşullandırılmasına, kadınların ortak çalışmasından çobanların yönlendirme becerilerine kadar yayladaki tüm bireylerin ortaklaşa çabalarıyla yapılan bir eylem olması açısından da büyük bir önem taşımaktadır. Araştırma, bir haftalık saha çalışması sonucunda elde edilen bulgulara dayanmaktadır. Bu bulgularla yaylacılıkla ilgili bilgiler “koşan koşmak” merkezli çalışma ile yayla kültürünün bir parçası kayıt altına alınmış oluyor.
Anahtar Kelimeler
Koşan koşmak, süt sağımı, konargöçer, gelenek, yaylacılık
Abstract
The tradition of “koşan koşmak”, a traditional sheep-milking method practiced by families engaged in small-scale livestock breeding in the Gömürgen neighbourhood of Akkışla district, Kayseri Province, has long been an integral part of their summer pastoral routine. However, owing to the demanding nature of the practice, younger generations have become increasingly reluctant to continue this tradition, placing it at risk of disappearing. Documenting this traditional milking method in all its aspects within the context of transhumant pastoral life is therefore of great importance for safeguarding and transmitting this cultural heritage to future generations. Accordingly, “koşan koşmak” has been documented in this study through a fieldwork-based folkloristic investigation.Developed through centuries of accumulated experience among Turkmen pastoral communities, the Koşan tradition encompasses far more than the act of milking sheep. It includes the preparation of the koşan rope, the conditioning and management of livestock, the collaborative labour of women, and the guidance provided by shepherds. As such, it represents a collective practice involving all members of the pastoral community and reflects the social organisation and cultural knowledge of transhumant Turkmen life. This study is based on data collected during one week of fieldwork conducted in the study area. The findings document the practice of “koşan koşmak” within its cultural context and contribute to the preservation of an important element of the transhumant pastoral heritage of the region.
Keywords
koşan koşmak, milking, nomadic, tradition, highland transhumance