VEFÂT-NÂME-İ HZ. FÂTIMA’NIN FARKLI BİR NÜSHASI VE ESERDE BULUNAN KALIP İFADELER
(ANOTHER MANUSCRIPT COPY OF VEFÂT-NÂME-İ HZ. FÂTIMA AND THE FORMULAIC EXPRESSIONS IN THE WORK
)
|
Yazar
|
:
Dr. Öğr. Üyesi Recep YÜRÜMEZ
|
|
|
Türü |
:
Telif
|
|
Baskı Yılı |
:
14
|
|
Sayı |
:
46
|
|
Sayfa |
:
88-102
|
Özet
Vefât-nâmeler, başta Hz. Peygamber olmak üzere peygamberlerin, din büyüklerinin ve devlet adamlarının vefatları çevresinde gelişen olayları tarihî veya menkıbevi anlatımla işleyen manzum ya da mensur eserlerdir. Bu çalışmada, Gunnar Jarring koleksiyonunda bulunan, Lund Üniversitesi Kütüphanesi’nde 182 numarası ve Prov. 342 kaydıyla yer alan 322 varaklık yazmanın 291b–293b varakları arasındaki Vefat-name-i ?azret-i Fa?ıma Razıyallahü ?Anha incelenmiştir. Klasik sonrası Çağatay Türkçesine ait eserin bilinen üç nüshası karşılaştırılarak nüsha farklılıkları belirlenmiş, çeviri yazılı metni ve özeti hazırlanmıştır. Tasnif ve doküman incelemesi yöntemlerinden yararlanılarak metnin ses ve şekil bilgisi özellikleri, Oğuzca unsurları, kalıp ifadeleri ve halk edebiyatıyla ilişkisi değerlendirilmiştir. Kul hakkından arınmanın cennete girişteki önemini vurgulayan eserdeki ayet ve duanın Türkçe karşılıkları dipnotlarda sunulmuştur. Çalışma, eserin dil ve anlatım özelliklerini ortaya koyarak Çağatay Türkçesi ve Türk dili araştırmalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Vefat-nâme, Hz. Fâtımâ, Çağatay Türkçesi
Abstract
Vefât-nâmes are verse or prose works recounting events surrounding the deaths of prophets, particularly the Prophet Muhammad, religious figures, and statesmen through historical or hagiographical narratives. This study examines Vefat-name-i ?azret-i Fa?ıma Razıyallahü ?Anha, preserved on folios 291b–293b of a 322-folio manuscript in the Gunnar Jarring Collection at Lund University Library (no. 182, Prov. 342). The work’s three known copies were compared to identify textual variants, and a transcription and synopsis were prepared. Using classification and document analysis, the study investigates the text’s phonological and morphological features, Oghuz elements, formulaic expressions, and connections with folk literature. Written in post-Classical Chagatai Turkish, the work emphasizes that entry into paradise requires freedom from obligations arising from infringements of others’ rights. Turkish translations of the Quranic verse and prayer appear in footnotes. The study contributes to Chagatai Turkish and broader Turkic linguistic research by elucidating the work’s linguistic and narrative characteristics.
Keywords
Vefât-nâme, Hz. Fatimâ, Chagatai Turkish