NİĞDE İLİ ULUKIŞLA İLÇESİ KOLSUZ KÖYÜ HALK KÜLTÜRÜNDE GEÇİŞ DÖNEMLERİ: DOĞUM
(TRANSITIONS IN THE FOLK CULTURE OF KOLSUS VILLAGE, ULUKIŞLA DISTRICT, NİĞDE PROVINCE: BIRTH
)
|
Yazar
|
:
Ümit ADAKÇI
, Dr. Öğr. Üyesi Namık Aslan
|
|
|
Türü |
:
Telif
|
|
Baskı Yılı |
:
14
|
|
Sayı |
:
46
|
|
Sayfa |
:
103-130
|
Özet
Türk halk kültürünün kuşaktan kuşağa aktarılmasında ve yaşatılmasında hayati bir rol oynayan doğum çevresi gelenekleri, toplumsal hafızanın sürekliliğini sağlayan en temel kültürel unsurlar arasında yer almaktadır. Türk halk bilimi literatüründe doğum gelenekleri üzerine çeşitli araştırmalar bulunmasına karşın, Niğde ili Ulukışla ilçesine bağlı Kolsuz köyüne özgü doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrası uygulamaları bütüncül biçimde ele alan saha çalışmalarının sınırlı olması bu araştırmanın temel hareket noktasını oluşturmuştur. Bu araştırmada, Kolsuz köyünde doğum çevresinde şekillenen gelenek, ritüel ve halk inanışlarının ayrıntılı bir şekilde tespiti amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemi çerçevesinde etnografik bir yaklaşımla yürütülmüş; saha verileri katılımlı gözlem ve karşılıklı mülakat teknikleriyle derlenmiştir. Elde edilen bulgular, yörede al basmasından korunma, kırk çıkarma ve ad koyma gibi genel uygulamaların yanında göbek bağının tavana asılması gibi yöreye ait özgün ritüellerin de sürdürüldüğünü ortaya koymaktadır. Bu çalışmayla, Kolsuz köyüne ait doğum çevresi geleneklerinin belgelenmesi ve Türk halk bilimi literatürüne özgün saha verileri kazandırılarak önemli bir katkı sağlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Doğum Gelenekleri, Kolsuz Köyü, Geçiş Dönemleri, Halk İnanışları, Ulukışla.
Abstract
Childbirth traditions, playing a vital role in the transmission and preservation of Turkish folk culture from generation to generation, are among the most fundamental cultural elements ensuring the continuity of social memory. Although various studies on birth traditions exist in Turkish folklore literature, the scarcity of field studies holistically addressing pre-natal, perinatal, and post-natal practices specific to Kolsuz village in the Ulukışla district of Niğde constitutes the main starting point of this research. This study aims to identify in detail the traditions, rituals, and folk beliefs shaped around childbirth in Kolsuz village. The research was conducted using an ethnographic approach within qualitative research methods; field data were gathered through participant observation and reciprocal interview techniques. The findings reveal that alongside general practices such as protection against al basması, forty-day purification, and naming, unique regional rituals—such as hanging the umbilical cord from the ceiling—are also maintained. With this study, an important contribution is made by documenting the childbirth traditions of Kolsuz village and introducing original field data to Turkish folklore literature.
Keywords
Birth Traditions, Kolsuz Village, Rites of Passage, Folk Beliefs, Ulukışla